Fizik Bilimi Tüm Sorulara Cevap Verir Mi?
İzmir’de Bir Genç Yetişkin Olarak Hayatın Gariplikleri ve Fizik
Bazen kafayı toparlamak zor oluyor, değil mi? Bir arkadaşım var mesela, her sabah kahvesini içerken “Bugün ne olacak?” diye düşünmeden edemiyor. “Fiziksel bir etkileşimle mi olacak?” diye şaka yapıyorum, sonra durup diyorum ki: “Evet, her şey fiziksel etkileşimlerle oluyor aslında.” O an kafamda bir ışık yanıyor; peki, fizik bilimi tüm sorulara cevap verir mi? Bu soruyu düşündükçe aklıma başka başka şeyler de geliyor…
Şimdi durun bir dakika. Benim gibi bir adamın, yani İzmir’de yaşayan, 25 yaşındaki, arkadaş ortamında sürekli espri yaparak hayatını geçiren ama içten içe her şeyi fazla düşünen birinin fizik ile ne işi olabilir ki? Hepinizin gözünde belki “Heh, bu çocuk da bir takım formüllerle derdini anlatmaya çalışacak, en sonunda işin içine Einstein’ı da katar” diye düşünüyorsunuz. Ama mesele tam olarak böyle değil.
Hadi başlayalım.
Her Şeyin Bir Sebebi Var mı?
Düşünün, bir gün İzmirlisin ve sahilde yürüyorsun. Gözlerin denizde, kafan havada, kulağında ise 80’lerin Türkçe pop şarkıları çalıyor. Birden yere düşen bir çakıl taşı görüyorsun. Niye düştü? Fizik diyor: “Yerçekimi var, o yüzden düşer.” Ne kadar basit! Ama dur, gerçekten öyle mi? O an seni izleyen arkadaşın “Bundan ne çıkar? Hadi fiziksel bir teori üret” diye takılabilir. Ben de hemen cevap veriyorum: “Evet, fiziksel bir şey çıktı ama bir yandan da hayatımda neden çakıl taşları düşer, derin düşünmeliyim!”
İşte bu nokta tam da fizik biliminin bana nasıl hayatın her alanına nüfuz ettiğini gösteriyor. Fizik, her şeye mantıklı bir cevap veriyor, ama işin içine duygular girdiğinde işler değişiyor. Yani yerçekimi, çakıl taşı, hepsi tamam da; ya insanın içinde dönen karmaşalar ne olacak?
Arkadaşlarla Fizik Üzerine Sohbet
“Bugün bir daha dönüp bakacağım, kesin bir şey bulurum” diye düşünürken, bir arkadaşım gelir ve bana sorar: “Ya fizik bilimi tüm sorulara cevap verir mi?” Bu soruyla anında gaza geliyorum. Çünkü bu, sadece basit bir soru değil, evrenin en büyük sırrını çözmeye çalışan bir soru. Durumu bir film sahnesi gibi hayal ediyorum; kahraman tam sonunda bilimin ışığında aydınlanıyor.
Ben: “Evet, cevap verir ama bizim sorularımızın cevabını, mesela ben bugün neden bu kadar yoruldum, falan tam çözemez. Yani fizik var, ama duygusal bir boşluk da var, değil mi?”
Arkadaşım: “Ama sonuçta çakıl taşının düşüşünü açıklayabilen bir bilim, tüm sorunları çözebilir.”
Ben: “Ama bir çakıl taşının düşüşünü açıklamak, senin içsel dünyanı anlamak kadar zor değil. Fizik, bir yerde seni her şeyi kategorize etmeye zorluyor, ama kalbini, duygularını o kadar kolay sıralayamıyor.”
Bazen insanlar fiziksel olaylarla her şeyi açıklamaya çalışıyor, ama gerçek hayatta bir şeye anlam veremediğinde bu işin o kadar da kolay olmadığını fark ediyorsun. Çünkü bir insanın iç dünyasını analiz etmek, yerçekiminden çok daha karmaşık bir şey.
Diğer İnsanları İzlerken ve İçsel Düşünceler
Bir gün, kütüphanede saatlerce ders çalıştıktan sonra, bir arkadaşım bana mesaj atıyor: “Bu hafta sonu denize gidelim.” Normalde buna hayır demem. Ama bir yandan da kafamda şu soru dönüyor: “Deniz neden mavidir? İçinde hangi moleküller var, ışığın kırılma oranları nasıl?” O kadar düşünüyorsun ki, sonradan fark ediyorsun; belki hayat, denizdeki o maviliği izlerken düşündüğün kadar basit değildir.
İç sesim devreye giriyor:
“Fizik her soruya cevap verebilir. Gerçekten verebilir mi?”
“Evet, her şeyin bir nedeni var. Ama bazen o nedeni bilmek de hiçbir şey ifade etmiyor. İnsan olmak sadece formüllerle açıklanamayacak kadar karmaşık.”
O an bir süre sustum. Hatta biraz garip bir şekilde durdum. Zihnimde fizik ve felsefenin birleştiği yer, beynimi allak bullak etti.
Fizik Bilimi ve İnsan Duyguları
Sonuçta, fizik tüm sorulara cevap verebilir mi? Evet, bazen verebilir. Ama insana dair sorular da var. Kim olduğunu, neden buradasın, içindeki boşlukları nasıl doldurabilirsin? İşte bunlar fizikle açıklanmaz. Fizik, bir çakıl taşının düşüşünü anlatabilir, ama bir insanın düşüncelerinin yolunu, içindeki karmaşayı çözemez.
Mesela, İzmir’de, sabahları bazen gözümü kapatıp “Ya fizik bilimi acaba beni de çözebilir mi?” diye düşünüyorum. Sonra kendimi yakalıyorum; ya ben zaten kendi karmaşama neden olan bir fiziksel düzeneği bile kontrol edemiyorum.
O zaman şu soruya geliyoruz: Fizik bilimi tüm sorulara cevap verir mi? Evet, bazı sorulara verir. Ama bazen sorular o kadar derinleşir ki, fizik bir noktada tıkanır. İnsan olmak, sadece fiziği anlamaktan çok daha fazla şey ifade ediyor.
Sonuç: Fizik, Ama Bir Yerde Duruyor
Fizik bir noktada her şeye çözüm getiriyor. Bir bakış açısına göre, dünya tamamen mantıklı. Ama bir başka açıdan bakınca, aslında bir çakıl taşının düşüşüne bile anlam veremediğimiz bir evrende yaşıyoruz. Ve bu, aslında çok insanî bir şey: Çünkü insan olmak, her zaman mantıklı olamayacak bir şekilde bir yerde durmak demek.
Fizik bilimi tüm sorulara cevaplarsa, demek ki biz de hayatı daha mantıklı bir şekilde yaşayabiliriz. Ama bazen her şeyin cevabını bulmak, bu kadar derin düşünmek istemeyebiliriz. Öyle ya da böyle, biz hala bu dünyada fiziksel etkileşimler içinde ilerliyoruz.
Ve sonuçta, her sabah denize bakarak şu soruyu düşünüyorum: “Fizik bilimi tüm sorulara cevap verir mi?” Ve cevap: “Evet, ama insan olmak bir anlamda fiziksel değil, ruhsal bir yolculuktur.”